Jaką płytę główną kupić do komputera stacjonarnego?

Artykuł sponsorowany

Nie jest to nic odkrywczego, lecz warto o tym powiedzieć – bez dobrej płyty głównej ani rusz. Sprawdź, jak dobrać odpowiedni model do Twojego komputera stacjonarnego i jakimi kwestiami należy się kierować!

Jaką płytę główną kupić? Wszystko, co powinieneś wiedzieć

Bardzo często mówi się, że procesor jest mózgiem komputera. Trzymając się takiej analogii, płyta główna jest jego kręgosłupem i właściwie całym układem nerwowym. To do niej podłączane są wszystkie komponenty – CPU, karta graficzna, kości pamięci RAM, karta graficzna i tak dalej. Każdy element Twojego komputera komunikuje się ze sobą za pośrednictwem właśnie płyty głównej, która zarządza zasilaniem i koordynuje wszystkie podzespoły. Umożliwia również rozruch całego systemu operacyjnego – BIOS czy UEFI, a więc specjalne oprogramowanie wbudowane w płytę główną, mówi komputerowi, że jest komputerem, a także umożliwia dostosowywanie ustawień sprzętowych.

Nie trzeba więc chyba bardziej przekonywać, dlaczego wybór dobrej płyty głównej ma tak ogromne znaczenie. Na jakie aspekty należy jednak zwracać uwagę i w jaki sposób należy dobrać mobo (skrót od angielskiego motherboard, czyli właśnie płyty głównej), by być zadowolony z jej działania?

Chipsety i sockety – co oznaczają?

Chipset i socket to pojęcia, które musi znać każda osoba zabierająca się za składanie swojego komputera lub po prostu zakup płyty głównej. Determinują one bowiem to, czy dana płyta będzie obsługiwać Twój procesor.

Socket to fizyczne gniazdo, w którym umieszczany jest procesor. Wybór płyty głównej z odpowiednim socketem może dać Ci możliwości rozbudowy w przyszłości, szczególnie jeśli stawiasz na platformę ze stosunkowo nowym socketem. W przypadku firmy AMD największą popularnością cieszą się sockety AM5, AM4 oraz TR4, a jeśli chodzi o markę Intel prym wiodą platformy LGA 1700, LGA 1200 oraz LGA 1151.

Jeden socket obsługuje natomiast wiele chipsetów, które wpływają na wydajność, liczbę portów czy zdolność do podkręcania procesora (tzw. overclocking). Dla przykładu w procesorach AMD chipset A wykorzystywany jest w podstawowych procesorach, chipsetu B używa się bardziej wydanych CPU, choć ogranicza on możliwości overclockingu, a chipset X zapewnia maksymalną moc i możliwość modyfikacji. Podobna klasyfikacja występuje w przypadku procesorów Intel Core (kolejno B, Q, H, Z oraz X).

Wybierając procesor, musisz mieć absolutną pewność, że jego chipset i socket są kompatybilne z płytą główną. W przeciwnym razie komputer odmówi posłuszeństwa i w ogóle się nie uruchomi, a w absolutnie najlepszym wypadku nie będzie ani trochę działać w sposób stabilny i wydajny.

Formaty płyt głównych i kompatybilność z obudową

Płyty główne występują w czterech najpopularniejszych formatach pod kątem swojego rozmiaru:

• ATX (305 x 244 mm) – najpopularniejsze rozwiązanie do pełnowymiarowych obudów;
• Extended ATX; E-ATX (305 x 277 mm) – jeszcze większa płyta z rozszerzonymi możliwościami pod kątem dostępności portów;
• micro ATX; mATX (244 x 244 mm) – kompaktowa opcja do wielu rodzaju obudów;
• Mini-ITX (170 x 170 mm) – dobry wybór do niestandardowych obudów i do minikomputerów.

Obudowę warto dobierać do płyty głównej, a nie na odwrót – w przeciwnym wypadku możesz się niemile zaskoczyć. Rozważ, jakich złączy potrzebujesz i w jakiej liczbie, a tak ile masz dostępnego miejsca. Dzięki temu wybór odpowiedniego standardu (oraz odpowiedniej obudowy) nie będzie żadnym problemem.

Sekcja zasilania VRM i chłodzenie

Sekcja VRM (Voltage Regulator Module) to skomplikowany układ złożony z obwodów, kontrolerów, tranzystorów, cewek i kondensatorów. Ich zadaniem jest zmiana napięcia otrzymywanego z zasilacza na napięcie niskie wymagane przez procesor oraz inne elementy komputera. VRM dba więc o wydajność i bezpieczeństwo Twojego sprzętu, a także odpowiada za stabilne działanie systemu. Dobry VRM zaoferuje również elastyczność przy podkręcaniu procesora – bardzo ważnym elementem overclockingu jest bowiem manipulacja napięciem.

Aby jednak ten układ działał dobrze, potrzebuje wydajnego chłodzenia. W przeciwnym wypadku VRM może zacząć się przegrzewać, a to oczywiście będzie prowadzić w ujęciu krótkofalowym do spadku wydajności i stworzeniu wąskiego gardła w działaniu peceta. W dalszej perspektywie może natomiast grozić to uszkodzeniem płyty głównej. To właśnie dlatego warto zwrócić uwagę na radiatory obsługujące sekcję zasilania płyty.

Porty, złącza i rozszerzalność płyty głównej

Płyta główna musi oferować pokaźną liczbę portów i złączy – dzięki temu możliwe jest podłączanie sprzętów oraz peryferiów. W kontekście portów należy zwrócić przede wszystkim uwagę na USB, za pomocą którego podłącza się myszkę, klawiaturę, mikrofon, dyski zewnętrzne i wszelkiego rodzaju akcesoria. Warto również wspomnieć o HDMI i DisplayPort, dzięki którym można za jednym zamachem przesyłać obraz i dźwięk do monitora, wejściu audio Jack, a także gnieździe Ethernet do połączenia internetowego.

Kluczowe złącza wewnętrzne to natomiast M.2 i SATA – popularne standardy, za pomocą których można wpinać dyski twarde. Warto też zwrócić uwagę na złącza PCI Express, które odpowiadają za montowanie kart rozszerzeń. Do gniazd PCIe 4.0 czy PCIe 5.0 wpina się, chociażby karty graficzne, dyski SSD w standardzie NVMe, karty sieciowe czy karty dźwiękowe. Im więcej złącz oraz im szybsze one są, tym większa rozszerzalność płyty głównej.

DDR4 czy DDR5? Jaki standard RAM wybrać?

W świecie technologii coraz częściej stawia się na kości RAM w technologii DDR5, lecz nadal sporą popularnością cieszy się starsza generacja w postawi DDR4. Wybierając płytę główną, musisz poważnie zastanowić się nad tym, w jaki standard zainwestujesz. Płyta może być bowiem kompatybilna albo z DDR4, albo z DDR5.

Nowy standard DDR5 jest zdecydowanie szybszy od DDR4. Oferuje średnie taktowanie na poziomie 5600-6400 MHz, podczas gdy przeciętne wyniki pamięci DDR4 to 3200 MHz. Opóźnienia również są o wiele mniejsze w przypadku DDR5, a także jest to standard, który ciągle będzie rozwijany.

Ogromną różnicę robi jednak cena. Obecnie za zestaw kości RAM DDR4 o łącznej pojemności 32 GB należy zapłacić około 1000-1100 złotych. W przypadku RAM DDR5 jest to natomiast 1800-2000 złotych. DDR4 może również cieszyć się większą dostępnością. Warto więc samodzielnie zastanowić się nad tym, co jest priorytetem – większa elastyczność pod kątem rozbudowy i maksymalna wydajność, czy może niższa cena przy nadal zadowalających osiągach.

Podane wyżej ceny są aktualne na dzień pisania artykułu i były ustalane według porównywarek cenowych i oficjalnej strony sklepu morele.net. Nie jest to oferta handlowa, a ceny mogą ulec zmianie w czasie.

Jaką płytę główną kupić do gier?

Jeśli szukasz dobrej płyty do gamingu, koniecznie zwróć uwagę na obecność złącz PCIe 4.0 i 5.0. To wysoki standard, który umożliwia sprawny przesył danych. Duża liczba slotów x16 sprawi też, że płyta nie będzie wąskim gardłem blokującym możliwości komputera. Postaw też na model z mocnym VRM z dobrym chłodzeniem i wentylatorem – pozwoli Ci to na podkręcanie procesora i karty graficznej, a także na stabilne działanie całego układu. W przypadku dysków wybieraj złącza M.2 umożliwiające Ci wykorzystanie ultraszybkich dysków SSD NVMe. Możesz także postawić na płytę obsługujące podświetlenie RGB!

Gamingowe płyty do procesorów AMD Ryzen czy Intel Core produkuje wielu uznanych producentów. Dobre przykłady to chociażby Asus TUF Gaming, MSI czy Gigabyte. Szeroki wybór wysokiej jakości płyt głównych do gier (i nie tylko!) znajdziesz na stronie https://www.morele.net/kategoria/plyty-glowne-42/.